|
Aydın mutfağı, Türkiye'nin çok zengin, çeşidi bol ve lezzetli mutfakları arasındadır. Yörenin zeytinyağlı yemekleri, incir,üzüm ve bunlardan yapılan şaraplar, narenciye ürünleri, turunç reçeli ve çipura, kefal, mercan ve barbunya gibi zengin balık çeşitlerinin tadılması tavsiye edilir. Yörenin kendine özgü yemeklerinden bazıları; çorbalardan tarhana çorbası, kulak çorbası; yemeklerden acılı güveç, patlıcan biber kızartma, zeytinyağlı kırlı kızartma, zeytinyağlı taze ve kuru börülce, patlıcan kavurma, sarmaşık ve kedirgen kavurma, yaprak sarma, etli nohut yahnisi, nohutlu kereviz, etli enginar, arap saçı, ciğer sote, imambayıldı, keşkek, tandır kebap, yuvarlama (sıkma), paşa böreği, cilav(ayran böreği); salatalardan patlıcan-biber teretoru (turşusu), börülce teretoru, turp otu salatası, semizotu salatası, çingene pilavı; tatlılardan ise irmik helvası, zerde, muhallebi, sütlaç, aşure, lokma, pelvize tatlısı, paşa böreği, yuvarlama, ısırganotu böreği sayılabilir. Keşkek Yemeği Malzemesi : 1kg buğday (aşurelik buğday), 1 adet tavuk veya 1kg kuzu eti , tereyağı , tuz , su.Hazırlanışı : 1kg ayıklanmış ve yıkanmış buğday geniş bir tencerenin içinde kaynatılır. iyice kaynayan ve ortalarından ayrılan buğdaylar bir süzgeç içine alınarak suyu süzülür ve buğdaylar ezilir. ayrı bir tencerede kaynayan etlerde et suyunun içersinden çıkarılırak lif lif olacak şekilde parçalanır. büyük ayrı bir tencerenin içine kaynayan ve ezilen buğdaylar koyularak üzerine etsuyu ilave edilerek karıştırılır. yeteri kadar et suyu koyulduktan sonra lif lif hazırlanan etler buğdayın içine ilave edilerek karıştırılır. tahta kepçe ile karıştırılan keşkek, karıştırılırken ezilmeye devam edilir. iyice sakız gibi oluncaya kadar karıştırılarak pişirilir. servis tabaklarına hazırlanan keşkeğin üzerine tereyağı ile kavrulan kırmızı biberli sosu gezdirilerek sıcak servis yapılır. Aydın ve yöresi düğünlerinin baş yemeği , sofraların baş tacıdır.
YuvarlamaMalzemesi : 1 kg kıyma 150 gr tereyağı,2 baş orta büyüklükte soğan , 250 gr yoğurt , 2 adet yumurta , 1 çorba kaşığı karabiber , un (yeteri kadar). 1 çorba kaşığı tuz, 1 çorba kaşığı kırmızı biber 2.5 bardak su.Hazırlanışı : 1 kg kıymanın içine rendelenmiş soğan , karabiber , tuz , yumurta ilave edilip yavaş yavaş yoğrulmaya başlanır. Daha sonra içine azar azar un ilave edilerek iyice yoğurulup kulak memesi kıvamına geldiği zaman fındık büyüklüğünde parçalara ayrılarak unlanmış tepsinin üzerine avuç ortasında yuvarlanarak bırakılır.diğer tarafta tavanın iyice kızdırılmış olan olan yağın içinde hazırlanan yuvarlamalar kızartılır. atyrı bir tencerenin içinde tereyağı iyice eritilerek salça, tuz , kırmızı biber ve su ilave edilip kaynamaya bırakılır.Kaynayan suyun içine kızartılan yuvarlamalar boşaltılır. 45 dakika pişmesi beklenir.pişen yemeğin üzerine ezilmiş kese yoğurdu, kızdırılmış yağın içine konulan kırmızı toz biberli sos dökülerek sıcak servis yapılır.
Paşa BöreğiMalzemesi : 1kg un , 3 yumurta bir fincan zeytinyağı veya çicek yağı , biraz tereyağı yarım kilo taze dana kıyması , 1/2 kg yoğurt çam fısıtığı 2 bardak et suyu , maydonoz , karabiber , kırmızı toz biber, tuz.Hazırlanışı : önce biraz yağ, karabiber varsa çam fıstığı ve maydonoz karıştırılarak bir tavada kavrulur. un sadece yumurta ile yoğurulur. bir yemek tabağı çapında yarım santi kalınlığında yufkalar açılır.( sekiz tane kadar). herbiri teker teker tavada kızartılır.( bunlar nemli bir beze sarılıp serin bir yerde saklanılarak istenildiği zaman kullanılır.) hamur hazırdır. Geniş bir kapta et suyu kaynatılır. daha önce pişirilen yufkalar et suyunda her iki tarafı ıslanarak tek tek kabartılır. aralarına hazırlanan kavrulmuş kıymalar konan 3 yufakanın en üstüne yeniden kıyma ve yoğurt konulur.Tereyağı ile tavada kızdırılan kırmızı biberle hazırlanan renkli sos üzerine gezdirilir. sıcak olarak servis yapılır. Yörede çok makbul sayılan bir börektir.Aydın sofralarının yüz akıdır.
Pazı KavurmasıMalzemeler (2-3 kişilik) : 1 bağ pazı, 1 adet kuru soğan, 2-3 diş sarımsak, 2-3 adet kuru biber, 1 kahve fincanı zeytinyağı, 1 tatlı kaşığı kırmızı toz biber, Tuz, karabiber, pul biber (arzu edilirse)Yapılışı: Pazıları geniş bir tencerede kaynayan suya atın, bekletmeden hemen çevirerek süzgeçle çıkartın. Soğuk sudan geçirin, suyunu sıkarak doğrayın. Tavada zeytinyağını ısıtın, doğranmış soğan ve sarımsakları kavurun. Kuru biberleri yıkadıktan sonra ufalayıp ekleyin. Birkaç kez çevirdikten sonra pazıları da ekleyin. Tuz, karabiber, kırmızı toz biber ve acı severseniz pul biber ekleyip 5-10 dk kadar kavurun.Yumurtalı versiyonu: Bir de yumurtalı versiyonu var pazı kavurmasının... Daha besleyici, daha dengeli bir yemektir, lezzetlidir de, ama biz pazıyı sade haliyle sanırım daha çok seviyoruz. Yumurtalı yapmak istersek kuru biber eklemiyoruz, soğan-sarımsaklar kavrulduktan sonra pazıları ekliyor, pişmesine yakın 2-3 yumurta kırıp fazlaca karıştırmadan kapağını kapatıyoruz. Her iki versiyon üzerine de sarımsaklı süzme yoğurt servis önerisidir
Etli Enginar Malzemeler : 1 kg sapıyla beraber enginar yaprağı, 2 adet limon, 250 gr dana kuşbaşı, 1 çay bardağı sıvı yağ, 2 adet domates, 1 su bardağı su, 8-10 dal derotu, 1 tatlı kaşığı tuz Yapılışı : Enginar yaprakları sapı kalacak şekilde temizlenir. Limon suyu üzerine dökülerek yoğrulur. Daha sonra az suda haşlanır. İnce kıyılmış kuru soğan yağla kavrulur. Üzerine et katılır. Et suyunu bırakıp çekince haşlanmış enginar yaprağı, 1 limonun suyu, rende domates, tuz ve su eklenir. 15 dakika kadar piştikten sonra kıyılmış dereotu eklenir, ateşten alınır.
Yaprak SarmasıMalzemeler : 4-5 adet kuru soğan, 1 çay bardağı zeytinyağı, 1,5-2 yemek kaşığı çam fıstığı (dolmalık fıstık), 2 su bardağı pirinç, 1 yemek kaşığı kuru nane, 1-1,5 tatlı kaşığı karabiber, 1 tatlı kaşığı tarçın, 2 kesme şeker, 2 yemek kaşığı kuş üzümü, yarım limonun suyu, 1 su bardağı kıyılmış maydanoz, 1 tatlı kaşığı tuz, 1 çay bardağı kaynamış su, yarım kg salamura asma yaprağı, yarım çay bardağı zeytinyağı, 2 su bardağı kaynamış suYapılışı : 4-5 kuru soğanı yemeklik doğrayıp, 1 çay bardağı zeytinyağı ve 1,5-2 yemek kaşığı dolmalık fıstık ile (fıstıklar pembeleşene kadar) kavurun. 2 su bardağı pirinci yıkayıp soğanlara ekleyin. 1-2 dakika daha kavurun. sonra sırasıyla tencereye 1 yemek kaşığı kuru nane, 1,5 tatlı kaşığı karabiber, 1 tatlı kaşığı tarçın, 2 kesme şeker, 2 yemek kaşığı kuş üzümü, yarım limonun suyu ve 1 su bardağı kıyılmış maydanoz ekleyip karıştırın. tencereye 1 tatlı kaşığı tuzu ve 1 çay bardağı kaynamış suyu ilave edin. çok kısık ateşte pirinçler suyu çekene kadar demlendirin. pirinçler suyu çekince tencerenin altını kapatıp soğutun. Diğer tarafta yarım kg salamura asma yaprağını ılık suyla - 4-5 kez suyu değiştirerek - yıkayın. yaprakları iki avucunuz arasında sıkarak sudan çıkartın. her bir yaprağı avucunuz içine alın, ortasına 1 tatlı kaşığı içten koyun. yaprağı sigara böreği gibi sarın. Pişireceğiniz tencerenin dibine bir sıra yaprak serin (böylece dibi tutmaz). üzerlerine sarmaları dizin. en sonunda üzerlerine bir sıra daha yaprak kapatıp yarım çay bardağı zeytinyağı gezdirin. (ekşi olsun isterseniz yarım limon suyu da ekleyebilirsiniz). Yaprakların üzerine bir tabak kapatın ve 2 su bardağı kaynamış su ekleyin. tencereyi ateşe koyun. su kaynamaya başlayınca ateşi kısıp 30 dakika pişirin. piştikten sonra sarmaları soğutup servis tabağına dizin. limon dilimleri ve maydanoz yaprakları ile süsleyip servis yapın.
Kırlı KızartmasıMalzemeler (4 kişilik) : Yarım kg patlıcan, 1 büyük kuru soğan, 7-8 diş sarımsak, 5 adet sivri biber, 3-4 adet domates, 1 çay bardağı zeytinyağıYapılışı : Patlıcanların sapını dipten 2 cm bırakarak kesin ve alacalı soyun. Köklerinden ayırmadan, önce ortadan ikiye, sonra da dörde bölün. Acısının çıkması için bolca tuzlayıp, yarım saat kadar kevgirde bekletin. Patlıcanları yıkayıp mutfak havlusu ile kurulayın. Tavada kızdırdığınız zeytinyağında kızartıp dikdörtgen bir fırın tepsisine sıralayın. Tavada kalan yağda (eğer fazla kaldıysa birazını alıp azaltabilirsiniz), soğanları kavurun. Doğradığınız biberleri de ilave edin ve bir müddet çevirin. Küp küp doğranmış domatesleri ekleyin. Tuzunu kontrol edip ateşten alın ve bu harcı tepsideki patlıcanların üzerine yayın. Tepsinin kenarından 1 su bardağı kadar kaynar suyu yavaşça dökün. Sarımsakları bütün halde en üste serpiştirin (benim gibi pişmiş sarımsağa bayılıyorsanız çok daha fazla koyabilirsiniz!). 200 derece fırında 30 dk pişirdikten sonra tabaklara alarak servis yapın.
Aydın PoğaçasıMalzemeler : 1 su bardağı ılık süt, 1 su bardağı yoğurt, 1 su bardağı yağ(yarım su bardağı eritilmiş margarin,yarım su bardağı sıvı yağ) 1 yumurta(sarısı üstüne sürülecek, akı da hamuru için), 1 küçük poşet kuru maya, Aldığı kadar un, 1 yemek kaşığı tuz, 1 tatlı kaşığı şeker içi için;çökelek yada peynir, maydanoz Yapılışı : Hamur yoğurma kabına önce mayayı boşaltın. Üzerine ılık sütü koyun. Yoğurdu, yağı, yumurta akını, tuzu, şekeri ilave edin ve parmak uçlarınızla biraz karıştırın. Aldığı kadar unla çok yumuşak bir hamur yoğurun. Hamuru mayalanmaya bırakın. Yaklaşık 30-40 dakikada hamur mayalanır. İki misli olan hamurdan limon büyüklüğünde bezeler koparıp elinizde açın ve peynirli içten koyun. Avucunuzda şekil verin. Yağlı tepsiye dizin. Tekrar tepside mayalandırın. Sonra üzerine yumurta sarısı sürün ve sıcak fırında 180 derecede kızarıncaya pişirin. Fırından alınca biraz dinlendrip servis yapın.
Cevizli İncir TatlısıMalzemeler : 20 tane kuru incir, 1 avuç ceviz içi (dövülmemiş), 1 çay bardağı toz şeker, 1,5 çay bardağı suYapılışı : İncirleri ılık suda yarım saat kadar bekletip, yumuşatın. Sap kısımlarını kesip, içini ceviz ile dodurun ve kapaklı bir tavaya dizin. Üzerine şekeri serpin, suyu da ekleyin. En kısık ocakta, incirler iyice yumuşayıp, şekeri de koyulaşana kadar (yaklaşık 20-25 dakika) pişirin. (Dibi yanabilir, bu yüzden çok kısık ateşte pişmeli)
|